Budowa jamy ustnej: kluczowe elementy i ich funkcje

Artykuł sponsorowany

Jama ustna to jedna z najczęściej używanych części ciała. To ona ma również bezpośredni kontakt ze środowiskiem zewnętrznym, przez co jest bardziej podatna na rozwój licznych jednostek chorobowych. Sprawdź, z czego składa się jama ustna, jakie są funkcje kluczowych narządów oraz dowiedz się, jak o nie dbać.

Budowa jamy ustnej: anatomia

Jama ustna składa się z dwóch części. Jest to przedsionek jamy ustnej oraz właściwa jama ustna. Przedsionek jamy ustnej to wąska przestrzeń zlokalizowana między wargami a łukami zębowymi. Przy zamkniętych zębach łączy się z właściwą jamą ustną przestrzenią między zębową. Właściwa jama ustna to przestrzeń ograniczona [1, 2]:

• od dołu przez język i okolicę podjęzykową;
• po bokach przez policzki, przy których znajdują się ujścia ślinianek przyusznych na wysokości zębów trzonowych górnych w postaci zgrubienia błony śluzowej (brodawki przyusznej);
• od góry przez podniebienie – w przedniej części przez podniebienie twarde, a z tyłu przez podniebienie miękkie, które przechodzi w języczek;
• od tyłu przez cieśń gardzieli, czyli miejsce, gdzie znajdują się łuki podniebienne oraz migdałki (części gardła).

Ważnym elementem w jamie ustnej jest język. Nie ma on gładkiej powierzchni, pokrywa go pofałdowana błona śluzowa, która tworzy tzw. brodawki językowe. W okolicy podjęzykowej znajduje się wędzidełko języka, żyła językowa oraz ujścia ślinianek podżuchwowych i podjęzykowych.

Wielowarstwowy płaski nabłonek znajduje się na policzkach, podniebieniu, języku, dziąsłach oraz szczelinach dziąsłowych [2]. Dolną powierzchnię języka, dno jamy ustnej, policzki, wewnętrzne części warg i podniebienie miękkie wyściela nabłonek o różnej grubości nieulegający rogowaceniu. Natomiast obszar dziąseł i podniebienia twardego pokrywa nabłonek w pełni zrogowaciały [3].

Funkcje jamy ustnej: najważniejsze zadania

Z uwagi na to, że jama ustna stanowi pierwszy odcinek przewodu pokarmowego, pełni ona istotną funkcję w przyjmowaniu pokarmu. To dzięki niej można gryźć, przeżuwać i rozdrabniać przyjęty pokarm. Jednak mechaniczna obróbka jedzenia nie są jedynymi zadaniami, jakim musi podołać jama ustna. Inne jej funkcje obejmują [1, 3]:

• pomoc w oddychaniu, zwłaszcza przy krzywej przegrodzie nosowej oraz w stanach chorobowych z zalegającą wydzieliną w przewodach nosowych;
• wydzielanie śliny, która nawilża jej wnętrze, chroni zęby przed próchnicą i ułatwia przełykanie pokarmów;
• odbieranie wrażeń smakowych dzięki obecności kubków smakowych;
• umożliwianie artykulacji głosek i innych dźwięków;
• ochronę organizmu przed infekcjami.

Choroby jamy ustnej: źródła zagrożeń

W obrębie jamy ustnej może dojść do ostrego stanu zapalnego. Wywołują go infekcje wirusowe, bakteryjne lub grzybicze. Źródłem zagrożeń, czyli czynnikami, które sprzyjają ich rozwojowi, są m.in. [2]:

• drobne urazy mechaniczne wewnątrz jamy ustnej spowodowane np. przygryzieniem lub skaleczeniem;
• choroby zębów i przyzębia;
• obniżona odporność organizmu;
• oparzenia termiczne lub chemiczne;
• palenie papierosów;
• picie wysokoprocentowego alkoholu;
• niedobory witamin;
• ciąża;
• choroby ogólnoustrojowe np. cukrzyca.

Zdrowa jama ustna: podstawowe zasady higieny

Wiesz już, jak wygląda budowa jamy ustnej i jak ważne funkcje pełnią razem wszystkie jej elementy, dlatego warto zadbać o ich zdrowie. Podstawą jest utrzymanie optymalnej higieny, która skupia się na szczotkowaniu zębów dwa razy dziennie: rano i wieczorem. Podczas wieczornej pielęgnacji oprócz zębów należy szczotkować również język i nitkować przestrzenie między zębowe. Po każdym myciu zaleca się wypłukanie jamy ustnej odpowiednim płynem. Konieczne jest również regularne zwalczanie płytki nazębnej oraz leczenie próchnicy w gabinecie stomatologicznym [4].

Warto pamiętać, że systematyczna higiena jamy ustnej to nie tylko kwestia utrzymania zdrowia. To również sprawa estetyki, bo przecież każdy chce mieć piękny uśmiech i nikt nie chce narzekać na nieprzyjemny zapach z ust.

Artykuł na zlecenie Chlorchinaldin

Bibliografia:

[1] Portal Stomatologa, Jama ustna, 2021 (witryna internetowa: https://stomatologa.pl/anatomia/jama-ustna (dostęp: 05.03.2024)).

[2] Zagor M. i in, Ostre zapalenie błony śluzowej jamy ustnej, 2018 (witryna internetowa: https://www.mp.pl/pacjent/otolaryngologia/choroby/choroby-jamy-ustnej-i-gardla/106153,ostre-zapalenie-blony-sluzowej-jamy-ustnej (dostęp: 05.03.2024)).

[3] Paśnik U. i in., Jama ustna jako zróżnicowane środowisko bytowania drobnoustrojów, Journal of Clinical Healthcare, 1/2017: 1-4.

[4] Tomaszewska I., Higiena jamy ustnej dorosłych pacjentów, 2016 (witryna internetowa: https://www.mp.pl/pacjent/stomatologia/higiena-i-zabiegi-estetyczne/107909,higiena-jamy-ustnej-doroslych-pacjentow (dostęp: 05.03.2024)).