Antyoksydanty – czym są i dlaczego warto je suplementować?

Antyoksydanty (czyli przeciwutleniacze) to związki chemiczne mające zdolność neutralizowania wolnych rodników. Dzięki wspomnianej właściwości omawiane substancje mogą spowalniać starzenie się organizmu i ograniczać ryzyko chorób nowotworowych. Co należy wiedzieć o antyoksydantach? Dlaczego warto wprowadzić je do codziennej diety razem z żywnością i w formie suplementów?

Czym są antyoksydanty?

Antyoksydanty są substancjami zwalczającymi wolne rodniki, czyli związki powstające w ramach biochemicznych procesów zachodzących w organizmie, będące przyczyną degradacji DNA. Wolne rodniki i wynikający z ich nadmiaru stres oksydacyjny uważa się za przyczynę starzenia się ciała oraz rozwoju różnych chorób – w tym schorzeń serca, cukrzycy i nowotworów. System antyoksydacyjny ma za zadanie kontrolować i neutralizować wolne rodniki w organizmie oraz ich szkodliwe działanie.

Antyoksydanty w tabletkach, obecne w żywności oraz wytwarzane w ciele człowieka, oddają wolnym rodnikom elektron, którego im brakuje. W ten sposób rodniki, czyli atomy lub cząsteczki wcześniej zawierające niesparowane elektrony, zostają zneutralizowane bądź usunięte. Przeciwutleniacze przekształcają się natomiast w neutralne cząsteczki wydalane z organizmu. Antyoksydanty chronią zatem przed nadmiernym wzrostem poziomu wolnych rodników w ciele i zabezpieczają przed ewentualnymi uszkodzeniami oksydacyjnymi.

Rodzaje antyoksydantów

Przeciwutleniacze można podzielić na produkowane w organizmie oraz te dostarczane do niego z zewnątrz (np. wraz z żywnością). Przypuszcza się, że istnieją setki, a nawet tysiące substancji mogących neutralizować wolne rodniki oraz ich wpływ. Do najpopularniejszych poznanych antyoksydantów pochodzących spoza organizmu człowieka (głównie z produktów roślinnych) należą witamina A, witamina C oraz witamina E, beta-karoten, luteina, likopen, flawonoidy, mangan, selen, polifenole oraz katechiny.

Poszczególne przeciwutleniacze różnią się funkcjami. Każdy z nich ma swoją określoną rolę, a ponadto może współdziałać z innymi antyoksydantami we wspieraniu prawidłowego działania ludzkiego organizmu. W związku z opisanym stanem warto dbać o zrównoważoną dietę dostarczającą różnych przeciwutleniaczy i w razie potrzeby uzupełniać ją suplementami zawierającymi substancje neutralizujące wolne rodniki.

W czym można znaleźć antyoksydanty?

Najwięcej przeciwutleniaczy znajduje się w warzywach i owocach. Ich dobrymi źródłami okazują się również orzechy, produkty pełnoziarniste, a także niektóre ryby i mięsa. Witamina A obecna jest w marchewce, batatach, mleku, żółtkach jaj oraz wątróbce. Witaminy C dostarczą przede wszystkim świeże owoce i warzywa, szczególnie natka pietruszki, czarne porzeczki, szpinak czy jarmuż. Witamina E znajduje się w orzechach i nasionach, olejach roślinnych, awokado i produktach pełnoziarnistych. Dobrymi źródłami polifenoli są oregano i tymianek, a antocyjanów – jagody, bakłażan i winogrona. Selen i cynk znajdziemy w orzechach, owocach morza i chudym mięsie. Flawonoidy obecne są natomiast w zielonej herbacie, jabłkach, owocach cytrusowych, czerwonym winie i cebuli.

Dlaczego warto spożywać żywność zawierającą przeciwutleniacze i suplementować antyoksydanty?

Antyoksydanty mogą zmniejszać ryzyko wystąpienia problemów ze wzrokiem, chorób układu krążenia i stawów, cukrzycy oraz nowotworów. Walcząc z niszczeniem komórek i DNA, pomagają zachować zdrową, gładką skórę na dłuższy czas. Uważa się również, że antyoksydanty mogą zwiększać odporność organizmu na infekcje. Aby skorzystać z ochronnego działania przeciwutleniaczy, warto dostarczać ich sobie wraz z dietą. Uzupełnieniem racjonalnego odżywiania może być suplementacja. Należy wiedzieć, że zwiększone zapotrzebowanie na antyoksydanty mają osoby żyjące w stresie, mieszkające w zanieczyszczonym środowisku (np. dużym mieście), stosujące diety eliminacyjne albo palące papierosy.

Antyoksydanty są związkami chroniącymi organizm przed działaniem wolnych rodników i stresem oksydacyjnym. Przeciwutleniacze mogą być naturalnie wytwarzane przez ciało, ale też dostarczane wraz z pożywieniem. Warto pamiętać, że podobnie jak przeciwutleniacze, wolne rodniki pochodzą zarówno z wewnątrz organizmu, jak i trafiają do niego z zewnątrz, dlatego powinniśmy bronić się przed ich nadmiernym nagromadzeniem i negatywnym wpływem. Dieta obfitująca w antyoksydanty i dodatkowa suplementacja mogą pomóc nam w tym zadaniu – warto sprawdzić, jakie produkty dostarczają przeciwutleniaczy i włączyć je do codziennego jadłospisu.