Artykuł sponsorowany
Infekcje dróg oddechowych są powszechne – szczególnie w okresie jesienno-zimowym. Choć za zakażenie układu oddechowego w dużej mierze odpowiadają wirusy, ważne jest rozróżnienie na infekcję bakteryjną i wirusową. Właściwe rozpoznanie jest bowiem podstawą wdrożenia odpowiedniego leczenia. Poznaj więc objawy, które pozwolą na odróżnienie czy jest to infekcja wirusowa czy bakteryjna, oraz sposoby leczenia każdej z nich.
Jak odróżnić infekcję wirusową od bakteryjnej?
Objawy infekcji bakteryjnej czy wirusowej mogą być bardzo podobne, dlatego często nie da się ich odróżnić na pierwszy rzut oka. Najprostszym i najszybszym sposobem ich różnicowania jest oznaczenie CRP (białka C-reaktywnego) – markeru stanu zapalnego związanego z infekcją [1] [2]. U dzieci do 6. roku życia lekarz pediatria może zlecić wykonanie szybkiego testu ilościowego CRP, którego wynik jest dostępny już po kilku minutach [3].
Wartość CRP powyżej 10 mg/l świadczy o toczącym się procesie zapalnym [2]:
- zakażenie wirusowe – wartość do 50 mg/l;
- zakażenie bakteriami Gram-dodatnimi – stężenie do 100 mg/l;
- zakażenie bakteriami Gram-ujemnymi (szczególnie powikłanych sepsą) – wartości powyżej 500 mg/l.
Natomiast na podstawie samych objawów (np. podwyższona temperatura ciała, kaszel lub jego brak, kolor wydzieliny z nosa) nie da się dokonać różnicowania. Warto bowiem mieć świadomość, że wysoka gorączka pojawiająca się nagle może wskazywać na grypę (infekcję wirusową) [4] albo na anginę paciorkowcową (wywołaną bakteriami) [5].
Różnice mogą być widoczne w czasie trwania choroby: w przypadku infekcji wirusowych wynosi on zwykle 7-10 dni (np. przeziębienie) [6], natomiast infekcje bateryjne mogą trwać dłużej niż 10 dni (np. ostre zapalenie oskrzeli wywołane m.in. M. pneumoniae, C. pneumoniae, B. pertussis) [7].
Jeżeli lekarz nie ma pewności czy gorączka, silny ból gardła, powiększony migdałek czy wysięk na migdałkach świadczą o wirusowym lub bakteryjnym zapaleniu gardła, może wykonać szybki test wykrywający antygen S. pyogenes. Ujemny wynik testu pozwala na wykluczenie zakażenia bakteryjnego [8]. Infekcja górnych dróg oddechowych będzie więc miała podłoże wirusowe.
Jakie są objawy infekcji wirusowej?
To. jakie objawy może wywoływać zakażenie wirusowe, zależy od konkretnej jednostki chorobowej. Często jednak pojawiają się ból gardła, kaszel, ból głowy, silny ból ucha, ból brzucha, gorączka lub podwyższona temperatura ciała [4], [6], [7].
Warto wiedzieć! Nie tylko wodnisty i przezroczysty katar świadczy o infekcji wirusowej. Również zielonkawa, ropna wydzielina może wskazywać na zakażenie wirusem [6],[9].
Jak objawia się infekcja bakteryjna?
Nie da się wskazać konkretnych objawów, które byłyby typowe wyłącznie dla zakażenia wywołanego bakteriami. Wiele zależy od tego, z jaką jednostką chorobową pacjent ma do czynienia.
I tak:
- ostre zapalenie błony śluzowej gardła i migdałków podniebiennych o etiologii bakteryjnej może objawiać się np. wysiękiem ropnym, powiększonymi i tkliwymi węzłami chłonnymi, wysoką gorączką; nie ma natomiast kaszlu i kataru [7];
- zapalenie płuc – u osób dorosłych najczęściej ma podłoże bakteryjne [7]; objawy choroby to np. kaszel z ropną plwociną, gorączka powyżej 38oC, przyspieszony oddech, zmiany w płucach [10];
- ostre zapalenie ucha środkowego wywołane bakteriami może objawiać się np. bardzo silnym bólem ucha, wymiotami, temperaturą ciała powyżej 38 stopni Celsjusza [7].
Leczenie w przebiegu infekcji spowodowanej wirusami i bakteriami
Rozpoznanie przyczyny infekcji jest niezwykle ważne, ponieważ od prawidłowo postawionej diagnozy zależy leczenie.
W przypadku chorób wywołanych przez wirusy zwykle podstawą jest leczenie objawowe. Chodzi przede wszystkim o łagodzenie objawów, m.in. poprzez podawanie leków przeciwgorączkowych czy przeciwbólowych (np. w przypadku przeziębienia i grypy) [11]. W niektórych przypadkach stosuje się leki przeciwwirusowe, np. w przebiegu grypy u osób należących do grupy ryzyka (niemowląt, seniorów) [12].
Natomiast jeśli pacjent ma do czynienia z infekcją bakteryjną, koniecznością jest antybiotykoterapia. Lek dobiera się na podstawie rozpoznania choroby [13].
Artykuł na zlecenie marki Deflegmin
Bibliografia
[1] Kościelniak-Merak B., Tomasik P., Wskaźniki stanu zapalnego, Medycyna Praktyczna: https://www.mp.pl/pediatria/praktyka-kliniczna/badania-laboratoryjne/218108,wskazniki-stanu-zapalnego (dostęp: 5.12.2025)
[2] Wiercińska M., Badanie CRP. Jakie są normy CRP? Czy duże stężenie CRP powinno niepokoić? Medycyna Praktyczna: https://www.mp.pl/pacjent/badania_zabiegi/98808,bialko-c-reaktywne-crp (dostęp: 5.12.2025)
[3] Obwieszczenie Ministra Zdrowia z dnia 16 czerwca 2023 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie świadczeń gwarantowanych z zakresu podstawowej opieki zdrowotnej; Dz.U. 2023 poz. 1427
[4] Sałacki A.J., Grypa, Medycyna po Dyplomie, Vol. 27 Nr 11(271), Listopad 2018
[5] Radzikowski A., Ptaszyńska J., Angina paciorkowcowa. Czy nadal potrzebna jest diagnostyka? Czy konieczne leczenie?, Forum Pediatrii praktycznej: https://forumpediatrii.pl/artykul/angina-paciorkowcowa-czy-nadal-potrzebna-jest-diagnostyka-czy-konieczne-leczenie (dostęp: 5.12.2025)
[6] Gładysz A., Sawiec A., Choroba przeziębieniowa (przeziębienie), Interna Szczeklika: Podręcznik chorób wewnętrznych. Medycyna Praktyczna, Kraków 2013: 2262–2263
[7] Fal A., Babicki M., Brożek-Mądry E., et al. Diagnostyka i leczenie wybranych infekcji oraz stanów zapalnych dróg oddechowych. Wytyczne dla lekarzy POZ. Lekarz POZ. 2021;7(5).
[8] Witryna: https://podyplomie.pl/medical-tribune/23303,wirusowe-czy-bakteryjne-zapalenie-gardla (dostęp: 5.12.2025)
[9] Witryna: https://www.mp.pl/pacjent/choroby-zakazne/wywiady/197503,katar-nasz-powszechny (dostep: 5.12.2025)
[10] Witryna: https://www.termedia.pl/pulmonologia/Zapalenie-pluc-to-choroba-grozna-dla-zycia-i-w-Polsce-nadal-zle-leczona,44314.html (dostęp: 5.12.2025)
[11] Witryna: https://www.mp.pl/pacjent/choroby-zakazne/wywiady/285004,przeziebienie-grypa-czy-covid-19/ (dostęp: 5.12.2025)
[12] Wiercińska M, Grypa – jakie są dostępne leki przeciwwirusowe i kiedy warto je zastosować? Medycyna Praktyczna: https://www.mp.pl/pacjent/grypa/lista/48090,grypa-jakie-sa-dostepne-leki-przeciwwirusowe-i-kiedy-warto-je-zastosowac (dostęp: 5.12.2025)
[13] Babicki M. Racjonalna antybiotykoterapia w przebiegu infekcji górnych dróg oddechowych – zalecenia a perspektywa pacjenta. Analiza wyników badania IPSOS 2022. Lekarz POZ. 2022;8(6).
