Olej kokosowy rafinowany czy nierafinowany – czym się różnią i który wybrać?

Artykuł sponsorowany

Olej kokosowy rafinowany wybierz do smażenia w wyższej temperaturze i potraw, w których nie chcesz czuć kokosowego aromatu. Nierafinowany lepiej sprawdzi się w deserach, wypiekach i daniach, do których pasuje smak kokosa. Oba rodzaje różnią się sposobem produkcji, zapachem i temperaturą dymienia, ale mają zbliżony skład tłuszczowy. Sprawdź, czym się kierować przy zakupie i który wariant wykorzystać w swojej kuchni.

Czym różni się olej kokosowy rafinowany od nierafinowanego?

Najłatwiej zauważysz różnicę po otwarciu słoika.

• Olej nierafinowany (virgin) ma charakterystyczny kokosowy zapach i smak, ponieważ powstaje ze świeżego miąższu bez chemicznej rafinacji.
• Olej rafinowany (RBD) jest natomiast niemal bezwonny i neutralny w smaku.

Różni je również sposób produkcji. Olej nierafinowany pozyskuje się ze świeżego miąższu kokosa, wykorzystując różne metody oddzielania tłuszczu. Rafinowany powstaje zazwyczaj z suszonego miąższu, czyli kopry, a następnie przechodzi oczyszczanie, odbarwianie i usuwanie zapachu.

Temperatury dymienia są orientacyjne i mogą różnić się w zależności od produktu.

Rafinowany nie oznacza przy tym utwardzony. To dwa różne procesy produkcyjne. Zwykły rafinowany olej kokosowy nie jest tym samym co olej częściowo uwodorniony, który może zawierać przemysłowe tłuszcze trans.

Który olej kokosowy jest zdrowszy – rafinowany czy nierafinowany?

Jeśli porównujesz oba rodzaje pod kątem wartości odżywczych, olej nierafinowany ma pewną przewagę pod względem zawartości niektórych związków bioaktywnych. Dzięki mniej intensywnemu przetwarzaniu może zachowywać więcej naturalnych polifenoli o właściwościach przeciwutleniających.

Nie oznacza to jednak, że regularne spożywanie oleju virgin przynosi udowodnione korzyści zdrowotne. Zawartość tych substancji zależy od metody produkcji, a ich obecność nie przesądza o wpływie produktu na organizm.

Oba oleje mają bardzo podobny profil kwasów tłuszczowych. Około 80–90% ich składu stanowią nasycone kwasy tłuszczowe, przede wszystkim kwas laurynowy.

Dlatego wybierając między rafinowanym a nierafinowanym, kieruj się głównie zastosowaniem kulinarnym. Jeśli natomiast szukasz tłuszczu do codziennego gotowania, korzystniejszy skład mają oliwa i olej rzepakowy.

Jakie są wady oleju kokosowego?

Olej kokosowy bywa przedstawiany jako wyjątkowo zdrowy tłuszcz, ale nie wszystkie przypisywane mu właściwości znajdują potwierdzenie w badaniach.

Jego największym ograniczeniem jest wysoka zawartość nasyconych kwasów tłuszczowych. Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) zaleca, aby nie dostarczały więcej niż 10% dziennej energii. W praktyce oznacza to, że lepiej zastępować część takich tłuszczów olejami bogatymi w nienasycone kwasy tłuszczowe.

Dlaczego? Badania pokazują, że regularne spożywanie oleju kokosowego może podnosić poziom cholesterolu LDL, określanego jako „zły” cholesterol. W porównaniu z nietropikalnymi olejami roślinnymi obserwowano średni wzrost LDL o około 10,5 mg/dl.

A co z odchudzaniem? Olej kokosowy zawiera kwasy tłuszczowe o różnej długości łańcucha, ale nie działa tak samo jak specjalistyczne preparaty MCT. Nie ma przekonujących podstaw, aby przypisywać mu działanie przyspieszające redukcję tkanki tłuszczowej.

Nie musisz całkowicie rezygnować z oleju kokosowego. Lepiej jednak traktować go jako dodatek do wybranych potraw, a nie podstawowy tłuszcz używany każdego dnia.

Olej kokosowy do smażenia – rafinowany czy nierafinowany?

Planujesz smażyć placki ziemniaczane, kotlety lub warzywa? Zwróć uwagę przede wszystkim na temperaturę dymienia i smak oleju. Do mocniejszego rozgrzewania bardziej odpowiedni będzie wariant rafinowany.

Czy rafinowany olej kokosowy nadaje się do smażenia w wysokiej temperaturze?

Olej kokosowy rafinowany ma temperaturę dymienia wynoszącą orientacyjnie 204–232°C. Możesz więc wykorzystać go do smażenia placków, kotletów czy warzyw na patelni. Jego neutralny smak nie powinien zmieniać charakteru potrawy.

Pamiętaj jednak o kilku zasadach:

• Rozgrzewaj tłuszcz stopniowo i nie dopuszczaj do dymienia.
• Nie smaż zbyt długo w nadmiernie wysokiej temperaturze.
• Unikaj wielokrotnego wykorzystywania tego samego oleju.

Jeżeli smażysz regularnie, dobrym wyborem będzie również olej rzepakowy przeznaczony do obróbki cieplnej. Ma korzystniejszy profil kwasów tłuszczowych.

Czy nierafinowany olej kokosowy nadaje się do krótkiego smażenia i duszenia?

Lubisz dania kuchni azjatyckiej? Olej nierafinowany może nadać im przyjemny, kokosowy aromat. Spróbuj wykorzystać go do krótkiego podsmażenia warzyw, przygotowania curry z imbirem lub sosu na bazie mleczka kokosowego.

Nie rozgrzewaj go jednak tak mocno jak oleju rafinowanego. Przy dłuższym smażeniu w wysokiej temperaturze lepiej sprawdzi się tłuszcz o wyższej temperaturze dymienia.

Jaki olej kokosowy wybrać do wypieków i deserów?

Oba rodzaje oleju kokosowego możesz wykorzystać zamiast masła w wybranych przepisach. Różnicę poczujesz przede wszystkim w smaku.

Olej nierafinowany pasuje do brownie, granoli, ciasteczek kokosowych i deserów na bazie daktyli. Jego aromat dobrze komponuje się z czekoladą, bananami i orzechami.

Olej rafinowany wybierz wtedy, gdy smak kokosa mógłby przeszkadzać. Sprawdzi się np. w kruchych spodach do tart, muffinach i wytrawnych wypiekach.

Jak zastąpić masło olejem kokosowym? Ponieważ masło zawiera również wodę, nie zawsze sprawdzi się zamiana w proporcji 1:1. Przy 100 g masła możesz zacząć od około 75–80 g oleju kokosowego i w razie potrzeby uzupełnić część płynu. Ostateczne proporcje zależą od przepisu.

Zwróć też uwagę na konsystencję. Olej kokosowy tężeje w temperaturze poniżej około 24–26°C, a w cieple staje się płynny. To przydatna właściwość przy przygotowywaniu deserów bez pieczenia, ponieważ schłodzony tłuszcz może pomóc usztywnić masę.

Co jest zdrowsze: olej kokosowy, olej rzepakowy czy oliwa z oliwek?

Nie wszystkie oleje roślinne mają podobny skład. Kokosowy dostarcza przede wszystkim tłuszczów nasyconych, podczas gdy rzepakowy i oliwa zawierają głównie nienasycone kwasy tłuszczowe.

Jeśli zastanawiasz się, który olej najlepiej wykorzystywać na co dzień, postaw przede wszystkim na oliwę z oliwek i olej rzepakowy. Ich skład lepiej odpowiada zaleceniom dotyczącym ograniczania tłuszczów nasyconych.

Olej kokosowy zostaw do przepisów, w których jego smak lub właściwości kulinarne rzeczywiście się przydadzą.

Jaki olej kokosowy kupić i na co zwrócić uwagę przy wyborze?

Stoisz przed półką z kilkoma rodzajami oleju kokosowego? Nie kieruj się wyłącznie ceną i hasłami na opakowaniu. Sprawdź pięć rzeczy:

1. Oznaczenia. „Virgin” i „nierafinowany” wskazują na olej bez chemicznej rafinacji. „RBD” oznacza produkt rafinowany, odbarwiany i pozbawiany zapachu. Określenie „extra virgin” nie ma tutaj takiego prawnie uregulowanego znaczenia jak w przypadku oliwy.
2. Metoda tłoczenia. Jeśli zależy Ci na produkcie mniej przetworzonym, szukaj informacji o sposobie pozyskiwania tłuszczu. Samo określenie „tłoczony na zimno” nie gwarantuje jednak wyższej wartości odżywczej.
3. Certyfikat BIO. Potwierdza spełnienie wymagań produkcji ekologicznej, ale nie zmienia podstawowego składu kwasów tłuszczowych.
4. Opakowanie. Szklany słoik jest wygodny w użytkowaniu, ale odpowiednie opakowanie z tworzywa do kontaktu z żywnością również może chronić produkt. Ważne, aby było szczelne.
5. Kraj pochodzenia. Sprawdź, skąd pochodzi surowiec, a przy porównywaniu cen uwzględnij pojemność opakowania.

Jeśli nie chcesz analizować każdej etykiety osobno, pomocne będzie porównanie olejów kokosowych. Pozwala zestawić dostępne produkty pod kątem składu, pochodzenia, certyfikatów, opakowań i ceny.

Czy olej kokosowy po otwarciu trzeba trzymać w lodówce?

Nie musisz trzymać oleju kokosowego w lodówce. Wystarczy suche, chłodne miejsce, z dala od promieni słonecznych i źródeł ciepła. Po każdym użyciu dokładnie zamknij opakowanie.

Zauważasz, że latem olej robi się płynny, a zimą przypomina masło? To naturalne. Jego temperatura topnienia wynosi około 24–26°C, więc konsystencja zmienia się wraz z temperaturą otoczenia.

Po otwarciu kieruj się zaleceniami producenta. Zawsze nabieraj tłuszcz czystą i suchą łyżką, aby nie wprowadzać do słoika wilgoci i resztek jedzenia.

Jeżeli olej zmienił zapach na nieprzyjemny, zjełczały, ma nietypowy smak lub widoczne ślady pleśni, nie używaj go.

FAQ

Czy na oleju kokosowym rafinowanym można smażyć?

Tak. Olej kokosowy rafinowany nadaje się do smażenia, również w wyższej temperaturze. Ma neutralny smak i temperaturę dymienia wynoszącą orientacyjnie 204–232°C. Pamiętaj jednak, żeby nie dopuszczać do dymienia tłuszczu. Do codziennego smażenia możesz też wybierać olej rzepakowy, który zawiera mniej nasyconych kwasów tłuszczowych.

Czy olej kokosowy rafinowany szkodzi?

Sama rafinacja nie oznacza, że olej jest szkodliwy. Ważniejszy jest jego skład – podobnie jak nierafinowany zawiera dużo nasyconych kwasów tłuszczowych. Jeśli spożywasz go regularnie w dużych ilościach, może niekorzystnie wpływać na poziom cholesterolu LDL. Dlatego najlepiej używać go z umiarem i zastępować część porcji tłuszczami nienasyconymi.

Czy można smażyć kotlety schabowe na oleju kokosowym?

Tak, do kotletów schabowych lepiej wybrać olej kokosowy rafinowany. Nie nadaje potrawie kokosowego smaku i lepiej znosi wyższe temperatury niż wariant nierafinowany. Rozgrzewaj go z umiarem i unikaj dymienia. Jeśli smażysz kotlety regularnie, rozważ olej rzepakowy ze względu na korzystniejszy skład tłuszczowy.

Jaki olej kokosowy na włosy: rafinowany czy nierafinowany?

Do pielęgnacji włosów możesz wykorzystać oba rodzaje. Nierafinowany wybierz, jeśli odpowiada Ci naturalny aromat kokosa, a rafinowany, gdy wolisz produkt bezzapachowy. Olej kokosowy może ograniczać utratę białek z włosów, choć efekt zależy od ich kondycji. Zacznij od niewielkiej ilości, aby uniknąć nadmiernego obciążenia pasm.

Czy olej kokosowy z supermarketu jest rafinowany?

Nie zawsze. W supermarketach znajdziesz zarówno olej kokosowy rafinowany, jak i nierafinowany. Sprawdź oznaczenia na słoiku – „RBD” lub „rafinowany” wskazują na produkt oczyszczony, a „virgin” na nierafinowany. Określenie „bezzapachowy” również zwykle oznacza wariant rafinowany, ale najlepiej potwierdzić to na etykiecie.

Bibliografia

1. World Health Organization (WHO). Saturated fatty acid and trans-fatty acid intake for adults and children: WHO guideline. 2023.https://www.who.int/publications/i/item/9789240073630
2. Neelakantan N., Seah J.Y.H., van Dam R.M. The Effect of Coconut Oil Consumption on Cardiovascular Risk Factors: A Systematic Review and Meta-Analysis of Clinical Trials. Circulation, 2020. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/31928080/
3. Harvard T.H. Chan School of Public Health. Coconut Oil – The Nutrition Source. https://nutritionsource.hsph.harvard.edu/food-features/coconut-oil/
4. Dayrit F.M. i wsp. Quality characteristics of virgin coconut oil: Comparisons with refined coconut oil. Pure and Applied Chemistry, 2011. https://publications.iupac.org/pac/83/9/1789/index.html