Artykuł sponsorowany

Rezonans magnetyczny to jedno z najdokładniejszych badań obrazowych, a zarazem takie, przed którym pacjenci denerwują się najbardziej. Wąski tunel, hałas, długi czas leżenia bez ruchu i pytania o metal w ciele potrafią zniechęcić. Tymczasem dobrze przygotowany pacjent przechodzi badanie spokojnie i bez niespodzianek. Podpowiadamy, co zrobić przed rezonansem, czego spodziewać się w pracowni i kiedy można liczyć na wynik.

Kiedy lekarz kieruje na rezonans?

Rezonans magnetyczny wykorzystuje silne pole magnetyczne i fale radiowe, a nie promieniowanie rentgenowskie. Daje bardzo szczegółowy obraz tkanek miękkich, dlatego lekarze zlecają go najczęściej przy:

• przewlekłych bólach kręgosłupa, zwłaszcza promieniujących do rąk lub nóg,
• urazach i bólach kolana, barku czy stawu skokowego,
• uporczywych bólach głowy, zawrotach, zaburzeniach widzenia lub czucia,
• diagnostyce chorób neurologicznych,
• ocenie zmian w narządach jamy brzusznej i miednicy.

Na rezonans w ramach NFZ potrzebne jest skierowanie od lekarza specjalisty. Badanie można też wykonać prywatnie – wtedy skierowanie nie zawsze jest wymagane, ale warto je mieć, bo pomaga radiologowi ukierunkować opis na właściwy problem.

Przeciwwskazania – co trzeba zgłosić przed badaniem?

Silne pole magnetyczne oddziałuje na metal i urządzenia elektroniczne. Dlatego przed badaniem pacjent wypełnia ankietę, a personel dokładnie dopytuje o stan zdrowia. Koniecznie trzeba poinformować o:

• rozruszniku serca, kardiowerterze-defibrylatorze lub innym wszczepionym urządzeniu elektronicznym – część nowszych modeli dopuszcza badanie w określonych warunkach, ale zawsze wymaga to sprawdzenia,
• implantach ślimakowych, pompach insulinowych, neurostymulatorach,
• metalowych elementach w ciele – endoprotezach, śrubach, płytkach, klipsach naczyniowych, stentach, a także odłamkach metalu, np. po wypadku lub pracy przy obróbce metalu,
• ciąży – szczególnie w pierwszym trymestrze badanie wykonuje się tylko w uzasadnionych przypadkach,
• klaustrofobii – można wtedy omówić z lekarzem lekkie leki uspokajające,
• tatuażach i makijażu permanentnym – niektóre barwniki zawierają metale i mogą się nagrzewać,
• chorobach nerek i alergiach – jeśli badanie ma być wykonane z kontrastem.

Warto zabrać ze sobą dokumentację wszczepionych implantów – karty urządzeń lub wypisy ze szpitala. Ułatwi to personelowi ocenę, czy badanie jest bezpieczne.

Jak przygotować się do rezonansu?

W większości przypadków przygotowanie jest proste. Kilka rzeczy warto jednak zrobić wcześniej:

• Zapytaj, czy badanie będzie z kontrastem. Jeśli tak, zwykle trzeba przyjść na czczo (najczęściej kilka godzin bez jedzenia) i mieć aktualny wynik kreatyniny. Szczegółowe zalecenia poda pracownia przy rejestracji.
• Przyjmij swoje stałe leki, chyba że lekarz zalecił inaczej.
• Ubierz się wygodnie, bez metalowych elementów – zamków, guzików, fiszbinów. W wielu pracowniach i tak przebiera się w jednorazowe ubranie.
• Zostaw w domu biżuterię, zegarek i kolczyki, a makijaż ogranicz do minimum – niektóre kosmetyki zawierają drobiny metalu.
• Zabierz dokumenty: skierowanie, dowód osobisty, poprzednie wyniki badań obrazowych (opisy i płyty) oraz dokumentację implantów.
• Przyjdź kilkanaście minut wcześniej – trzeba wypełnić ankietę i spokojnie się przebrać.

Przy badaniach jamy brzusznej i miednicy pracownia może zalecić dodatkowe przygotowanie, np. wypicie określonej ilości wody czy unikanie produktów wzdymających.

Jak wygląda badanie krok po kroku?

1. Rejestracja i ankieta – personel sprawdza skierowanie, omawia ankietę bezpieczeństwa i w razie potrzeby zakłada wenflon do podania kontrastu.
2. Przebranie się – metalowe przedmioty, telefon i karty płatnicze zostawia się w szafce. Karty z paskiem magnetycznym mogą zostać rozmagnesowane.
3. Ułożenie na stole – technik układa pacjenta na ruchomym stole i zakłada na badaną okolicę tzw. cewkę, czyli lekką nakładkę odbierającą sygnał. Dostajesz słuchawki lub zatyczki do uszu oraz gruszkę alarmową, którą można w każdej chwili przywołać personel.
4. Skanowanie – stół wsuwa się do tunelu. Aparat wydaje głośne stukanie i buczenie – to normalne. Najważniejsze jest, by leżeć zupełnie nieruchomo, bo każdy ruch rozmywa obraz. Technik jest cały czas w kontakcie przez interkom i zapowiada kolejne sekwencje.
5. Kontrast (jeśli zlecono) – w trakcie badania podaje się go przez wenflon. Może pojawić się uczucie chłodu w ręce, które szybko mija.

Całość trwa zwykle od 20 do 60 minut, w zależności od badanej okolicy. Kilka prostych sposobów pomaga przetrwać ten czas: zamknięcie oczu jeszcze przed wjazdem do tunelu, spokojne, głębokie oddychanie i skupienie na muzyce w słuchawkach.

Po badaniu – kiedy będzie wynik?

Po rezonansie bez kontrastu można od razu wrócić do normalnych zajęć, także prowadzić samochód (o ile nie przyjęto leków uspokajających). Po badaniu z kontrastem warto pić więcej wody, by ułatwić jego wydalenie.

Na obrazy zwykle nie czeka się długo – często można je odebrać na płycie lub przez portal pacjenta. Wynik to jednak nie same zdjęcia, ale opis przygotowany przez lekarza radiologa. Przy rezonansie analiza obejmuje nawet kilkaset obrazów w różnych sekwencjach, dlatego opis wymaga czasu. Termin zależy od placówki – od jednego dnia do kilku tygodni.

Coraz więcej pracowni skraca ten czas dzięki teleradiologii. Badania są bezpiecznie przesyłane do zespołu radiologów, którzy opisują je zdalnie – często całodobowo i z udziałem lekarzy wyspecjalizowanych w danej okolicy ciała, np. neuroradiologów czy specjalistów od narządu ruchu. Więcej o tym, jak wygląda profesjonalny opis rezonansu magnetycznego w modelu zdalnym, przeczytasz na stronie teleradiologii JEKA.

Gotowy opis warto omówić z lekarzem, który zlecił badanie. Fachowa terminologia bywa myląca, a znaczenie opisanych zmian zawsze zależy od objawów i całego obrazu klinicznego.

Podsumowanie

Rezonans magnetyczny jest bezpieczny, bezbolesny i nie wykorzystuje promieniowania rentgenowskiego. Kluczem do spokojnego przebiegu jest dobre przygotowanie: zgłoszenie metalowych elementów i implantów, zastosowanie się do zaleceń dotyczących kontrastu oraz świadomość, że hałas i ciasny tunel są całkowicie normalne. Na wynik czeka się zwykle dłużej niż na samo badanie, bo jego wartość zależy od rzetelnego opisu przygotowanego przez doświadczonego radiologa.