Artykuł partnera
Grzybica stóp i paznokci jest wstydliwą i nieestetyczną dolegliwością. Według danych choroba dotyczy aż co piątej osoby w naszym klimacie. Szczególnie w okresie letnim zależy nam na estetycznym wyglądzie stóp, zatem warto dowiedzieć się jak rozpoznać i skutecznie zwalczyć grzybicę stóp i paznokci.
Przyczyny
Grzybicę stóp i paznokci w większości przypadków wywołują dermatofity z rodzaju Trichophyton – grzyby atakujące wyłącznie skórę, paznokcie i włosy. Ponadto często towarzyszy im także zakażenie grzybami drożdżopodobnymi z rodzaju Candida. Dermatofity mają zdolność do rozkładania białka obecnego w skórze i paznokciach nazywanego keratyną. Grzyby przeważnie zajmują martwe, zrogowaciałe warstwy skóry i nie przechodzą poza granicę naskórka. Do zakażenia dochodzi przez kontakt z chorymi zwierzętami lub ludźmi, najczęściej w miejscach publicznych takich jak basen, kąpielisko i sauna.
Jak rozpoznać grzybicę stóp i paznokci?
Grzybica objawia się pęknięciami skóry i paznokci, zaczerwienieniem i świądem. Zmienia się kolor, przejrzystość i struktura zainfekowanych paznokci, najczęściej stają się żółte, kruche i chropowate (bruzdy na paznokciach), o nieprzyjemnym zapachu. Nie leczona grzybica może się rozprzestrzenić i prowadzić do powikłań, infekcji wtórnych, utrudniać chodzenie ze względu na ból. Ogólnie w zależności od występujących objawów, wyróżnia się cztery rodzaje grzybicy stóp i paznokci: międzypalcową, potnicową, złuszczającą oraz wrzodziejącą.
Grzybica stóp międzypalcowa jest najczęstszą postacią grzybicy stóp. Zmiany występują w przestrzeniach międzypalcowych stóp (najczęściej III i IV przestrzeń), gdzie ze względu na wilgotność, wysoką temperaturę i ograniczony dostęp powietrza, grzyby znajdują znakomite warunki do rozwoju. Odmiana międzypalcowa objawia się rumieniem, złuszczaniem, maceracją naskórka, pęknięciami oraz świądem.
Grzybica stóp potnicowa charakteryzuje się występowaniem grup pęcherzyków wypełnionych surowicą. Pęcherzyki najczęściej tworzą się na podeszwach stóp, po czym zlewają się, pękają, a na koniec złuszczają.
W przypadku grzybicy stóp złuszczającej występują rumieniowe zmiany z nadmiernym rogowaceniem przeważnie na podeszwach oraz powierzchni bocznej stóp. Skóra jest sucha, jakby przysypana mąką, jednak najczęściej nie swędzi.
Grzybica stóp wrzodziejąca charakteryzuje się obecnością niewielkich zmian nadżerkowo-wrzodziejących. W przypadku tej odmiany może dojść do wtórnego zakażenia bakteryjnego, co może prowadzić do zapalenia naczyń limfatycznych oraz ciężkiego zakażenia skóry i tkanki podskórnej z objawami ogólnymi.
Jak wyleczyć grzybicę stóp i paznokci?
W leczeniu grzybicy stóp i paznokci stosuje się przede wszystkim miejscowo działające leki przeciwgrzybicze w postaci maści, kremu lub spray’u. Zawierają substancje o działaniu przeciwgrzybiczym, takie jak:
- klotrimazol,
- mikonazol,
- bifonazol,
- chlormidazol,
- kwas undecylenowy,
- ketokonazol,
- flutrimazol,
- terbinafina,
- olejki roślinne np. z drzewa herbacianego Melaleuca alternifolia, eukaliptusa,
- wyciągi roślinne np. z kory dębu, tymianku, szałwii lekarskiej,
- witaminy np. wit. E, B5.
Oprócz działania przeciwgrzybiczego dostępne preparaty stanowią także ochronę przeciwbakteryjną, zmniejszają podrażnienia, zmniejszają potliwość stóp i zapobiegają powstawaniu nieprzyjemnego zapachu, wspomagają odbudowę paznokcia oraz wzmacniają jego strukturę.
Cienką warstwę preparatu nakłada się 2-3 razy dziennie na zmienioną chorobowo skórę lub paznokcie oraz miejsca do nich bezpośrednio przylegające, po wcześniejszym dokładnym umyciu i osuszeniu stóp. Ponadto często zalecane są także leki doustne (lukonazol, itrakonazol, ketokonazol), które działają tylko w obrębie zainfekowanego miejsca. Tabletki należy przyjmować przez tydzień, potem zrobić trzy tygodnie przerwy, po czym ponownie stosować lek przez kolejny tydzień. Choć kuracja trwa 3 miesiące, to skumulowany w paznokciach preparat działa przez kolejnych 9 miesięcy, co jest wygodne i pozwala uniknąć nawrotu choroby i powikłań. W przypadku braku postępów leczenia grzybicy paznokci lekarz może zalecić chirurgiczne usunięcie paznokcia.
Na początku można zastosować lek przeciwgrzybiczy dostępny bez recepty. Jednak jeśli poprawa nie nastąpi w ciągu 2-4 tygodni, należy udać się do dermatologa. Leczenie grzybicy stóp i paznokci może trwać dość długo, nawet do 12 tygodni. Zatem pacjenci muszą wykazać się cierpliwością i konsekwencją w stosowaniu się do zaleceń lekarza. Zwłaszcza leczenie grzybicy paznokci trwa długo, ponieważ efekty są widoczne dopiero po regeneracji paznokcia. Kluczowa jest także odpowiednia pielęgnacja stóp po zakończeniu leczenia, mająca na celu zapobieganie nawrotowi choroby.
Profilaktyka
Profilaktyka grzybicy i jej nawrotów jest niezwykle ważna. Obejmuje przede wszystkim odpowiednią higienę stóp oraz dobór właściwego obuwia. Poniżej przedstawiono kilka rad, które warto zastosować:
- dokładne mycie i osuszanie stóp,
- stosowanie specjalnego mydełka przeciwdziałającego grzybicy z nanocząsteczkami srebra,
- moczenie stóp w soli, przeznaczonej do stóp ze skłonnością do grzybicy,
- stosowanie pudrów leczniczych w przypadku nadmiernej potliwości,
- używanie klapek oraz profilaktycznych środków dezynfekujących w przypadku korzystania z miejsc publicznych, na przykład basenu, sauny, w hotelach,
- korzystanie z własnego ręcznika tylko do stóp oraz swoich przyborów toaletowych,
- dobranie odpowiedniego obuwia – wygodne i przewiewne, zrobione z naturalnych materiałów,
- noszenie wyłącznie bawełnianych skarpet,
- codzienne zmienianie skarpet i pranie w 60°C,
- odpowiednia pielęgnacja paznokci, zwłaszcza unikanie zbyt krótkiego obcinania paznokci.
