Co zabija komórki rakowe – naturalne produkty

Odpowiedź na pytanie, co zabija komórki rakowe wśród naturalnych substancji, opiera się głównie na badaniach laboratoryjnych i przedklinicznych, choć kilka związków doczekało się już pierwszych badań na ludziach. W tym artykule opisuję dokładnie 6 substancji, dla których nauka wskazuje wpływ na komórki macierzyste raka – jedno ze źródeł oporności nowotworów na leczenie i nawrotów choroby. Przy każdej znajdziesz informację, w jakich dawkach była testowana i na co uważać.

Czym są komórki macierzyste raka i dlaczego się o nich mówi?

Komórki macierzyste raka (cancer stem cells, CSC) to niewielka podpopulacja komórek w guzie, która potrafi się samoodnawiać i dawać początek nowym komórkom nowotworowym. Uważa się, że to właśnie one odpowiadają w dużej mierze za nawroty choroby po zakończonym leczeniu i za oporność na chemioterapię oraz radioterapię – klasyczne terapie skutecznie niszczą główną masę guza, ale CSC często przetrwają.

Dlatego naukowcy szukają związków, które celują konkretnie w tę populację komórek. Część substancji roślinnych faktycznie wykazuje taki efekt w modelach laboratoryjnych (hodowle komórkowe, tzw. sferoidy) oraz w badaniach na zwierzętach, a niektóre trafiły już do wczesnych badań klinicznych na ludziach – najczęściej jako potencjalne wsparcie konwencjonalnego leczenia, nie jego zamiennik.

Co zabija komórki rakowe – naturalne produkty:

1. Kurkumina – kurkuma

Kurkumina, głównny barwnik kurkumy, to jedna z najlepiej przebadanych substancji roślinnych pod kątem wpływu na komórki macierzyste raka.

Co pokazują badania?

W badaniach na modelach przerzutów raka jelita grubego do wątroby kurkumina ograniczała cechy komórek macierzystych (m.in. zmniejszała liczbę tzw. sferoidów i odsetek komórek o wysokiej aktywności ALDH, markera CSC). Co ważne, te same badania obejmowały badanie kliniczne fazy I, w którym kurkuminę łączono z chemioterapią FOLFOX u 12 pacjentów – w dawce do 2 g dziennie okazała się bezpiecznym i dobrze tolerowanym dodatkiem do leczenia.

Przegląd National Cancer Institute podsumowuje, że wczesne badania kliniczne nad kurkuminą w chemoprewencji raka jelita grubego, jamy ustnej i wątroby są obiecujące, ale wymagają potwierdzenia w dużych, dobrze zaprojektowanych badaniach.

Zobacz jak zrobić poranny koktajl zdrowia: woda z cytryną i kurkumą.

Ile przyjmować?

W badaniach nad ogólnym bezpieczeństwem kurkuminy testowano dawki od kilkuset miligramów do nawet 8 g dziennie, dobrze tolerowane przez większość uczestników. W typowych suplementach dostępnych na rynku dawki wynoszą 500-2000 mg kurkuminy dziennie. Ponieważ kurkumina słabo się wchłania, warto sięgać po formy z dodatkiem piperyny (ekstraktu z czarnego pieprzu) lub formy liposomalne/fitosomalne, które poprawiają jej biodostępność. Dobrej jakości kurkumę w postaci suplementu znajdziesz tutaj: Curcumin C3 complex® PLUS – Kurkuma z Pieprzem.

WARTO TAKŻE ZOBACZYĆ: eBook Kurkuma i jej 20 niezwykłych przepisów

2. Sulforafan – brokuły i kiełki brokuła

Sulforafan to związek powstający z glukorafaniny zawartej w warzywach krzyżowych, szczególnie obficie w kiełkach brokuła.

Co pokazują badania?

W badaniu opublikowanym w Clinical Cancer Research sulforafan zmniejszał populację komórek macierzystych raka piersi (markery ALDH) o 65-80% w hodowlach komórkowych oraz ograniczał wzrost guzów u myszy po ponownym wszczepieniu komórek nowotworowych, co sugeruje realny wpływ na zdolność guza do odtwarzania się. Mechanizm opiera się na hamowaniu szlaku Wnt/β-katenina, kluczowego dla samoodnawiania CSC.

Bezpieczeństwo spożycia sulforafanu sprawdzono też u ludzi – w randomizowanym badaniu w chińskim mieście Qidong 267 zdrowych ochotników przyjmowało codziennie przez 84 dni napój z ekstraktu kiełków brokuła, bez żadnych nieprawidłowości w badaniach krwi (w tym parametrach wątrobowych i nerkowych).

Niektóre badania sugerują nawet, że surowe brokuły zmniejszają ryzyko raka pęcherza o 40%.

Ile przyjmować?

Nie ma jednej ustalonej dawki terapeutycznej sulforafanu – najlepiej udokumentowanym źródłem w diecie są kiełki brokuła, zawierające znacznie więcej glukorafaniny niż dojrzałe warzywo. Ważna praktyczna wskazówka: to enzym mirozynaza, uwalniany dopiero po rozgryzieniu lub posiekaniu warzywa, przekształca glukorafaninę w aktywny sulforafan – dlatego warzywa krzyżowe warto jeść na surowo lub lekko podduszone, a posiekane odstawić na kilka minut przed gotowaniem.

3. EGCG – zielona herbata

Galusan epigallokatechiny (EGCG) to główny polifenol zielonej herbaty i jedna z najdłużej badanych substancji w kontekście komórek macierzystych raka.

Co pokazują badania?

Obszerny przegląd badań japońskich naukowców, prowadzących badania nad EGCG od 1983 roku, wskazuje ludzkie komórki macierzyste raka jako realny cel działania tego związku – EGCG hamowało zdolność tych komórek do samoodnawiania. Te same badania populacyjne pokazały, że u kobiet pijących ponad 10 japońskich filiżanek zielonej herbaty dziennie choroba nowotworowa ujawniała się średnio 7,3 roku później niż u kobiet pijących mniej niż 3 filiżanki dziennie.

Ile przyjmować?

Dane kliniczne są tu wyjątkowo konkretne. Dawka 200 mg EGCG dwa razy dziennie (400 mg łącznie) okazała się bezpieczna w rocznym badaniu u mężczyzn ze zmianami przedrakowymi prostaty. Natomiast dawka 800 mg dziennie wiązała się już z podwyższonymi enzymami wątrobowymi – to obecnie przyjmowana górna granica bezpieczeństwa według Memorial Sloan Kettering Cancer Center i najnowszych przeglądów EFSA. Sprawdź ten dobrze zbilansowany suplement od dr Skoczylasa: Cynk Miedź i Ekstrakt z Zielonej Herbaty (EGCG)

4. Resweratrol – winogrona, śliwki, jagody

Resweratrol to związek obronny roślin, obecny głównie w skórce czerwonych winogron, a także w śliwkach i niektórych jagodach.

Co pokazują badania?

Resweratrol ma bogatą dokumentację badań przedklinicznych – działa na wszystkie trzy etapy karcynogenezy (inicjację, promocję, progresję) w modelach zwierzęcych. Największym wyzwaniem jest jego bardzo słaba biodostępność – resweratrol jest szybko metabolizowany do koniugatów glukuronidowych i siarczanowych. W badaniu na pacjentach z rakiem prostaty i jelita grubego, dawki 0,5-1 g dziennie przez 8 dni pozwoliły osiągnąć wykrywalne stężenia w tkance jelita grubego, jednak w tkance prostaty wykryto już tylko metabolity, nie czysty resweratrol.

O resweratrolu mówi się nawet, że to substancja na problemy zdrowotne XXI wieku.

Ile przyjmować?

Przegląd ponad 170 badań klinicznych na ludziach wskazuje, że dawki resweratrolu od 6 mg do 5 g dziennie były stosowane bezpiecznie, przy czym typowe dawki suplementacyjne w badaniach nad zdrowiem ogólnym mieszczą się w przedziale 150-500 mg dziennie. Zobacz ten naturalny Resweratrol – Ekstrakt ze Skórek Winogron.

5. Witamina D3

Witamina D3 różni się od pozostałych substancji na tej liście tym, że doczekała się dużych, wieloletnich badań klinicznych z twardymi punktami końcowymi, takimi jak śmiertelność.

Co pokazują badania?

Największe z nich, badanie VITAL, objęło niemal 26 tysięcy osób przyjmujących 2000 IU witaminy D3 dziennie. Według National Cancer Institute, metaanaliza 10 badań randomizowanych (w tym VITAL) wykazała 13-procentowe zmniejszenie śmiertelności z powodu nowotworów, choć bez wpływu na samą zapadalność na raka – sugeruje to, że witamina D3 może działać raczej na przebieg choroby niż zapobiegać jej powstawaniu. W osobnym badaniu klinicznym u mężczyzn z rakiem prostaty niskiego ryzyka dawka 4000 IU dziennie przez rok wiązała się z korzystniejszym wynikiem powtórnej biopsji.

Ile przyjmować?

Standardowa dawka podtrzymująca stosowana w dużych badaniach to 2000-4000 IU dziennie. Wyższe dawki stosowano w badaniach u pacjentów onkologicznych, ale pod nadzorem lekarskim. Ogólnie przyjęta bezpieczna górna granica dla osoby dorosłej bez monitorowania poziomu witaminy we krwi to około 8000 IU dziennie.

Zobacz liposyomalną wersję witaminy D3 charakteryzującą się lepszą przyswajalnością: Liposomalna Witamina D3 + K2 od Bio Herbs

6. [6]-Gingerol i 6-shogaol – imbir (i mit, który trzeba sprostować)

Ta sekcja wymaga wyjaśnienia, bo krąży o niej sporo nieścisłości.

Co pokazują badania?

Głośne doniesienie, że związek z imbiru jest „10 000 razy skuteczniejszy niż Taxol” w zabijaniu komórek macierzystych raka piersi, pochodzi z badania opublikowanego w PLOS ONE w 2015 roku. Dotyczyło ono jednak nie [6]-gingerolu, a 6-shogaolu – pokrewnego związku, który powstaje z gingerolu podczas suszenia lub długiego gotowania imbiru. W modelu sferoidów (trójwymiarowa hodowla komórek naśladująca guz) Taxol praktycznie nie działał na komórki macierzyste, podczas gdy 6-shogaol skutecznie je eliminował nawet w znacznie niższych stężeniach – stąd wspomniana „10 000-krotna” różnica.

Ile przyjmować?

Dla samego imbiru jako przyprawy i suplementu FDA uznaje za bezpieczne spożycie do 4 g dziennie. Większość badań klinicznych (głównie nad nudnościami) stosowała dawki 1-1,5 g dziennie, podzielone na kilka porcji, a pojedyncze dawki do 2 g ekstraktu okazały się bezpieczne w badaniach farmakokinetycznych na zdrowych ochotnikach.

Jak stosować imbir w codziennej kuchni? Zobacz moje 4 inspirujące pomysły.

Zasady bezpieczeństwa – o czym pamiętać

Wszystkie opisane substancje pochodzą z badań na komórkach, zwierzętach lub z wczesnych, niewielkich badań klinicznych. To ważny obszar aktywnych badań naukowych, ale nie zamiennik leczenia onkologicznego.

• Jeśli jesteś w trakcie leczenia onkologicznego, każdą suplementację skonsultuj wcześniej z prowadzącym onkologiem – niektóre z tych substancji (kurkumina, EGCG, resweratrol) mogą wchodzić w interakcje z chemioterapią.
• Kurkumina, imbir i resweratrol mogą nasilać działanie leków przeciwzakrzepowych.
• Wysokie dawki EGCG (powyżej 800 mg dziennie) wiążą się z ryzykiem uszkodzenia wątroby.
• Wysokodawkowa, długotrwała suplementacja witaminą D3 wymaga okresowej kontroli poziomu we krwi.
• Naturalne pochodzenie substancji nie oznacza automatycznie braku skutków ubocznych czy interakcji z lekami.

Podsumowanie

Kurkumina, sulforafan, EGCG, resweratrol, witamina D3 i związki z imbiru to jedne z niewielu naturalnych substancji, dla których badania faktycznie pokazują wpływ na komórki macierzyste raka – część z nich ma już za sobą również wczesne badania na ludziach. Włączenie ich źródeł do codziennej diety (kurkuma, warzywa krzyżowe, zielona herbata, czerwone winogrona, ryby, imbir) to rozsądne, oparte na badaniach uzupełnienie zdrowego stylu życia – ale nie substytut leczenia czy profilaktyki zaleconej przez lekarza.

Najczęściej zadawane pytania

Źródła

• Curcumin inhibits cancer stem cell phenotypes… – PubMed
• Curcumin and Cancer (PDQ) – National Cancer Institute
• Sulforaphane inhibits breast cancer stem cells – Clinical Cancer Research
• Broccoli Sprouts – Memorial Sloan Kettering Cancer Center
• Cancer Prevention with Green Tea and EGCG – PMC
• Green Tea – Memorial Sloan Kettering Cancer Center
• Resveratrol and health – human clinical trials review
• Vitamin D and Cancer – National Cancer Institute
• Vitamin D3 Supplementation for Low-Risk Prostate Cancer – ClinicalTrials.gov
• 6-Shogaol Inhibits Breast Cancer Cells and Stem Cell-Like Spheroids – PLOS ONE
• Fact-check: Ginger and the „10,000x” claim – Lead Stories