Dość popularne jest przekonanie, że zdrowie oraz sylwetkę mamy zapisaną w genach i „nic nie można na to poradzić”. Ten mit został obalony. Badania potwierdzają, że to styl życia decyduje o zdrowiu.
Jeśli wszyscy w Twojej rodzinie są otyli, możesz pomyśleć, że Twój los jest przypieczętowany i po prostu masz w DNA „geny otyłości”, których nie można pokonać. I choć faktem jest, że wiele chorób/dolegliwości ma komponent genetyczny, ostatnie badanie pokazuje, jak bardzo styl życia może wpłynąć na to ryzyko genetyczne.
Badanie opublikowane w PLOS Genetics, w które zaangażowało się ponad 362 000 Brytyjczyków w średnim wieku, wykazało, że niektóre czynniki związane ze stylem życia i środowiskiem mogą w rzeczywistości przeważyć, a nawet zmienić wpływ genów, jeśli chodzi o ryzyko otyłości.
Dzieje się tak na kilka konkretnych sposobów. Odkryto na przykład, że genetyczne ryzyko otyłości u danej osoby miało większy wpływ, jeśli ta osoba nie ćwiczyła zbyt często. Alkohol był kolejnym czynnikiem; genetyczne ryzyko otyłości okazało się bardziej wpływowe, jeśli osoby piły alkohol często, na przykład codziennie. Ponadto, w grę wchodzi status społeczno-ekonomiczny; genetyczne ryzyko otyłości u ludzi miało mniejszy wpływ, jeśli znaleźli się wyżej w skali społeczno-ekonomicznej.
Autorzy badania twierdzą, że wiele czynników związanych ze stylem życia może ostatecznie modyfikować wpływ genetyki na BMI. To wyraźnie pokazuje, że nasz styl życia i środowisko oddziałują z naszymi genami na wielką skalę – co oznacza, że mamy o wiele większą władzę nad naszą wagą niż moglibyśmy sądzić.
Twoje wybory są potężniejsze niż myślisz
Jeśli pochodzisz z rodziny z genetyczną predyspozycją do otyłości, możesz mieć trudniej, niż osoby bez tych genów, ale Twoja waga jest nadal pod Twoją kontrolą. To samo można powiedzieć o genetycznym ryzyku raka, demencji lub choroby serca. Mogą istnieć czynniki, których nie można kontrolować, ale powinny służyć jako jeszcze większa motywacja do kontrolowania tych, na które masz wpływ. A wiele czynników, które możesz kontrolować, może przyczynić się do zmniejszenia ryzyka wielu chorób na raz.
Istnieje dość powszechny sposób, jeśli chodzi o zapobieganie wielu dolegliwościom zdrowotnym, czy to otyłość, choroby serca, rak, a nawet choroba Alzheimera. Ćwiczenia są ważne, choć nie oznacza to, że musisz codziennie chodzić na siłownię, aby uzyskać efekt. Spacery pół godziny dziennie mogą się sprawdzić, ale muszą być połączone z unikaniem zbyt osiadłego trybu życia.
Dieta to kolejny ważny obszar, jeśli chodzi o wagę i zdrowie. Musisz upewnić się, że spożywasz dużo warzyw i owoców, a także odpowiednie ilości zdrowych tłuszczów, takich jak te znajdujące się w oliwie z oliwek, awokado lub orzechach, a także mnóstwo omega 3.
Dobrze zbilansowana dieta da Ci białko i błonnik, których potrzebujesz, aby czuć się najedzonym, a także wszystkie witaminy i minerały, które sprawią, że Twoje ciało będzie działać sprawnie. Wykonaj badania krwi w celu sprawdzenia niedoborów, takich jak witamina D, i dostosuj dietę, aby poprawić wszystkie znalezione niedobory. Możesz włączyć wysokiej jakości suplementy, jeśli niedobory okażą się dość duże. Ważne jest również rzucenie palenia, jeśli jeszcze tego nie zrobiłeś i kontrolowanie spożycia alkoholu.
Twoje działania kontrolują wpływ Twoich genów, więc upewnij się, że dokonujesz mądrych wyborów, jeśli chodzi o codzienną dietę i styl życia. Zdrowa dieta, regularny sport, rzucenie palenia i ogólne zdrowe wybory przyczyniają się do poprawy zdrowia i znacząco ograniczają ekspresję niekorzystnych genów.
Zgadzam się z tym, że styl życia ma ogromne znaczenie, nawet w przypadku genetycznej predyspozycji. Od wielu lat staram się codziennie spacerować i zwracać uwagę na to, co jem. Mimo że w mojej rodzinie wszyscy mieli problemy z wagą, udało mi się utrzymać zdrową sylwetkę. To dla mnie dowód, że nawet jeśli mamy w genach coś negatywnego, to nie jest to wyrok – można to zmienić. Mam tylko nadzieję, że coraz więcej ludzi zacznie zdawać sobie sprawę, że kontrola nad własnym zdrowiem to głównie kwestia wyborów.
Zdecydowanie jestem sceptyczny co do tego, że styl życia może w pełni zniwelować genetyczne predyspozycje. Może i ćwiczenia i dieta odgrywają rolę, ale w mojej rodzinie, gdzie wszyscy cierpieli na otyłość, to mimo wszystko dochodziło do poważnych chorób serca i cukrzycy, mimo prób zrzucenia kilogramów. Niektórzy mają po prostu gorszy metabolizm czy układ hormonalny i chyba nie można tego całkowicie zmienić. Uważam, że genów nie da się po prostu wymazać – trzeba mieć to na uwadze.
Myślę, że warto pamiętać, iż choć styl życia ma ogromne znaczenie, to nie zawsze wystarczy, aby uniknąć chorób związanych z genami. Moja babcia i mama miały w rodzinie poważne schorzenia i choć starałam się dbać o wszystko, to mimo to kilka razy trafiłam na poważne problemy zdrowotne. Nie wiem, czy to tylko u mnie tak działa, ale wydaje mi się, że geny mogą mieć dużą siłę i nie można oczekiwać, że wszystko uda się zmienić własnym wysiłkiem. Jednak na pewno warto próbować i kontrolować to, co możemy.